FARGʻONA VODIYSINING SHIMOLIY QISMI TOGʻ DARYOLARI IXTIOFAUNASI TAHLILI
Abstract
Ushbu tahliliy sharhda Fargʻona vodiysining shimoliy va shimoli-gʻarbiy qismi togʻ daryolari (Chodaksoy va Chortoqsoy) ixtiofaunasiga bagʻishlangan ilmiy adabiyotlar va tadqiqot natijalari umumlashtirildi. Nashr etilgan ilmiy manbalar tahlili shuni koʻrsatadiki, Chodaksoy daryosida 4 tur, Chortoqsoy daryosida esa 12 tur baliq qayd etilgan. Togʻ daryolari ixtiofaunasi tarkibida Sirdaryo va Fargʻona vodiysi endemik turlari (Glyptosternon oschanini, Triplophysa ferganaensis, Iskandaria kuschakewitschi, Gobio lepidolaemus) hamda invaziv turlar (Triplophysa strauchii, Pseudorasbora parva, Gambusia holbrooki va b.) oʻrni va ekologik holati tahlil qilindi. Invaziv turlarning togʻ va togʻoldi daryo ekotizimlariga moslashuvi mahalliy baliqlar populyatsiyasiga raqobat nuqtai nazaridan salbiy taʼsir koʻrsatayotgani koʻrsatib oʻtildi.
References
1. Abdulatipova, Sh.A., Raxmonov, M.M., & Qayumova, Y.Q. (2024). Fargʻona vodiysi suv havzalarida uchrovchi oshanin laqqachasi (Glyptosternon oschanini) ning geoaxborot maʼlumotlari va muhofazasiga oid. Xorazm Maʼmun akademiyasi axborotnomasi, 1/1, 5–8.
2. Fricke, R., Eschmeyer, W.N., & Van der Laan, R. (2025). Eschmeyer’s Catalog of Fishes: Genera, Species, References. California Academy of Sciences. Online version.
3. Gʻayratova, G.I. (2026). Sirdaryo yuqori oqimi ixtiofaunasi (Actinopterygii: Teleostei) [PhD dissertatsiyasi avtoreferati]. Fargʻona davlat universiteti, 44 b.
4. Gʻayratova, G.I., & Nazarov, M.Sh. (2024). Sirdaryo yuqori oqimi ixtiofaunasiga oid dastlabki ma’lumotlar. FarDU Ilmiy xabarlari, 3, 436–438.
5. Komilova, D.I., & Sheraliyev, B.M. (2025). Qoradaryo ixtiofaunasi: antropogen omilning faol ta’siridan oldin va keyin. FarDU Ilmiy xabarlari, 2, 348–354.
6. Kottelat, M., & Freyhof, J. (2007). Handbook of European freshwater fishes. Berlin: Cornol & Freyhof, 646 pp.
7. Mirabdullayev, I.M., Kuzmetov, A.R., & Qurbonov, A.R. (2020). Oʻzbekiston baliqlari xilma-xilligi. Toshkent: Classic, 114 b.
8. Qayumova, Y.Q. (2024). Chodaksoy daryosi ixtiofaunasining tur tarkibi. FarDU Ilmiy xabarlari, 3, 461–465.
9. Qayumova, Y.Q., Urmonova, D.E., & Komilova, X.M. (2024). Fargʻona vodiysi suv havzalarida uchrovchi qum baliqlar (Gobionidae) oilasining tarqalishi va geoaxborot maʼlumotlari. FarDU Ilmiy xabarlari, 6, 187–192.
10. Raxmonov, M.M., & Sheraliyev, B.M. (2025). Chortoqsoy daryosi ixtiofaunasi tur tarkibi haqida dastlabki tekshiruv natijalari. FarDU Ilmiy xabarlari, 5, 212–216.
11. Sheraliev, B., & Peng, Z. (2021). Triplophysa ferganaensis, a new loach species from Fergana Valley in central Asia (Teleostei: Nemacheilidae). Journal of Fish Biology, 99(3), 807–818.
12. Sheraliev, B., Kayumova, Y., & Peng, Z. (2022). Triplophysa daryoae, a new nemacheilid loach species (Teleostei, Nemacheilidae) from the Syr Darya River basin, Central Asia. ZooKeys, 1125, 47–67.
13. Sheraliyev, B., Nazirov, B., & Khalimov, S. (2025). Notes on Distribution of Triplophysa ferganaensis Sheraliev & Peng, 2021 (Teleostei: Nemacheilidae). Ecologica Montenegrina, 86, 188–196.
14. Sultanov, G.S. (1974). Pozvonochniye jivotniye Ferganskoy dolini. Tashkent: Fan, 200 s.
15. Thoni, R.J., Simonov, E., Artaev, O., Asylbaeva, S., Aibek, S.U., & Levin, B.A. (2017). A century in synonymy: molecular and morphological evidence for the revalidation of Glyptosternon oschanini (Herzenstein, 1889) (Actinopterygii: Sisoridae). Zootaxa, 4277(3), 435–442.
16. Xalimov, Sh.A. (2024). Fargʻona vodiysi suv havzalarida uchrovchi Triplophysa strauchii (Kessler, 1874) ning tarqalishi va geoaxborot maʼlumotlari. FarDU Ilmiy xabarlari, 2, 387–392.
