O'ZBEKISTONDA XUSUSIY MAKTABLARDA INKLYUZIV MAKTAB MADANIYATINI SHAKLLANTIRISH UCHUN YETAKCHILIK STRATEGIYALARI: KOKAND LEADER SCHOOL MISOLIDA TADQIQOT
Keywords:
ta'lim yetakchiligi, inklyuziv maktab madaniyati, xususiy maktablar, O'zbekiston, taqsimlangan yetakchilik, o'qituvchilarning kasbiy rivojlanishi, manfaatdor tomonlarning ishtiroki, maktab boshqaruviAbstract
O'zbekistonda xususiy maktablar xilma-xil, yuqori sifatli ta'limni ta'minlashda tobora muhim rol o'ynamoqda. Biroq, ta'lim siyosatini amaliyotga tatbiq etishda, xususan turli ehtiyojlarga ega o'quvchilarni qo'llab-quvvatlovchi inklyuziv maktab madaniyatini shakllantirishda samarali maktab yetakchiligi muammoli omil bo'lib qolmoqda. Ushbu tezis O'zbekiston xususiy maktablarida inklyuziv madaniyatni rivojlantirish uchun maktab direktorlari tomonidan qo'llaniladigan yetakchilik strategiyalarini o'rganadi, Kokand Leader School (KLS) misolida amaliy tadqiqot o'tkaziladi. Yetakchilik, inklyuziv ta'lim va tashkiliy madaniyat nazariyalariga asoslanib, tadqiqot maktab rahbarlari vizyon, o'qituvchilarning kasbiy rivojlanishi, manfaatdor tomonlarning ishtiroki va resurslarni taqsimlashni qanday muvofiqlashtirishini o'rganadi. Ma'lumotlar hujjatlar tahlili, o'qituvchilar va ota-onalar bilan intervyu hamda dars kuzatishlari orqali to'plandi. Natijalar shuni ko'rsatadiki, hamkorlikdagi rejalashtirish tuzilmalari, doimiy kasbiy o'rganish hamjamiyatlari, oilalar bilan ochiq muloqot va shaffof resurslar boshqaruvi kabi qat'iy yetakchilik amaliyotlari inklyuziv madaniyat rivojlanishiga sezilarli hissa qo'shadi.
References
ADB. (2023). Secondary education sector assessment (summary): Uzbekistan. Asian Development Bank. https://www.adb.org/sites/default/files/linked-documents/54031-001-ssa.pdf
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
ESN Teachers. (n.d.). Programs. https://www.esn-teachers.org/programs
Leithwood, K., Harris, A., & Hopkins, D. (2020). Seven strong claims about successful school leadership revisited. School Leadership & Management, 40(1), 5–22.
Nam, G. (2023). Inclusive education for children and young people with disabilities in Uzbekistan: The perspectives and experiences of key players [Doctoral dissertation, University of Waikato]. https://researchcommons.waikato.ac.nz/server/api/core/bitstreams/154e0587-18c9-4b9c-9765-9d05f43bb403/content
Periodica. (2025). The establishment and activity of private schools in Uzbekistan. Journal of Education and Society. https://periodica.org/index.php/journal/article/download/1148/965/1315
Ryan, J. (2006). Inclusive leadership for diverse schools. Educational Leadership Review, 7(2), 34–47.
Schein, E. H. (2017). Organizational leadership and culture (4th ed.). Wiley.
Siddikov, D. (2026). Developing an adapted pedagogical model for teaching English to learners with autism spectrum disorder in inclusive EFL classrooms in Uzbekistan [Unpublished master's thesis]. Webster University.
Spillane, J. P. (2006). Distributed leadership. Jossey-Bass.
Tagonova, N., et al. (2023). Monitoring inclusion in Central Asian schools. International Journal of Educational Research, 45, 112–128.
TESOL. (2019). English Speaking Nation: Secondary Teacher Training program press release. https://www.tesol.org/media/oglbhmu0/tesol-uzbekistan-esn-press-releasec858a042f2fd6d058c49ff00004ecf9b.pdf
WOS Journals. (2025). Effectiveness of management systems in private schools in Uzbekistan. Journal of Educational Management, 8(3), 45–62. https://www.wosjournals.com/index.php/shokh/article/view/4811
Yin, R. K. (2018). Case study research and applications: Design and methods (6th ed.). Sage.
Zenodo. (2024). Approaches to educational management in public and private schools in Uzbekistan. https://zenodo.org/records/11386824
Zenodo. (2025). Inclusive education children with disabilities in Uzbekistan. https://zenodo.org/records/15865928
