QURUQ KO‘Z SINDROMINING ZAMONAVIY DIAGNOSTIKASI: HOZIRGI HOLATI VA ISTIQBOLLI YO‘NALISHLAR
Abstract
Quruq ko‘z sindromi (QKS) oftalmologik amaliyotda eng keng tarqalgan ko‘z yuzasi kasalliklaridan biri bo‘lib, ko‘z yoshi plyonkasi gomeostazining buzilishi bilan tavsiflanadi. So‘nggi yillarda ushbu patologiyaning tarqalish darajasi dunyo bo‘yicha sezilarli ravishda oshib bormoqda. Bunga aholi o‘rtacha yoshining ortishi, raqamli texnologiyalardan keng foydalanish, ekologik omillarning yomonlashuvi hamda surunkali kasalliklar sonining ko‘payishi sabab bo‘lmoqda. Quruq ko‘z sindromi bemorlarning hayot sifatini pasaytiribgina qolmay, mehnat unumdorligi va kundalik faoliyatiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Kasallikning muvaffaqiyatli davolanishi ko‘p jihatdan o‘z vaqtida va aniq tashxis qo‘yilishiga bog‘liq.
Zamonaviy diagnostik yondashuvlar faqat klinik simptomlarni baholash bilan cheklanib qolmay, balki ko‘z yoshi plyonkasining fizik-kimyoviy xususiyatlarini, ko‘z yuzasi holatini, meybom bezlari funksiyasini va yallig‘lanish biomarkerlarini kompleks o‘rganishni ham o‘z ichiga oladi. Maqolada quruq ko‘z sindromining epidemiologiyasi, etiopatogenezi va zamonaviy diagnostik usullari tahlil qilinadi. Shirmer testi, ko‘z yoshi plyonkasining parchalanish vaqtini aniqlash, meybografiya, interferometriya, optik koherent tomografiya, ko‘z yoshi osmolyarligini baholash, matrix metalloproteinaza-9 biomarkerini aniqlash va sun’iy intellekt texnologiyalarining diagnostikadagi o‘rni yoritilgan. Shuningdek, zamonaviy diagnostika usullarining afzalliklari, kamchiliklari va amaliy ahamiyati muhokama qilinadi.
References
1. Craig J.P., Nichols K.K., Akpek E.K. et al. TFOS DEWS II Definition and Classification Report. Ocul Surf. 2017.
2. Wolffsohn J.S., Arita R., Chalmers R. et al. TFOS DEWS II Diagnostic Methodology Report. Ocul Surf. 2017.
3. Stapleton F., Alves M., Bunya V.Y. et al. TFOS DEWS II Epidemiology Report. Ocul Surf. 2017.
4. Nelson J.D., Craig J.P., Akpek E.K. et al. TFOS DEWS II Introduction. Ocul Surf. 2017.
5. Bron A.J., de Paiva C.S., Chauhan S.K. et al. TFOS DEWS II Pathophysiology Report. Ocul Surf. 2017.
6. Baudouin C., Messmer E.M., Aragona P. et al. Revisiting the vicious circle of dry eye disease. Br J Ophthalmol. 2016.
7. Nichols K.K., Foulks G.N., Bron A.J. et al. The international workshop on meibomian gland dysfunction. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2011.
8. Jones L., Downie L.E., Korb D. et al. TFOS DEWS II Management and Therapy Report. Ocul Surf. 2017.
9. Sullivan B.D., Crews L.A., Messmer E.M. et al. Correlations between commonly used objective signs and symptoms for the diagnosis of dry eye disease. Acta Ophthalmol. 2014.
10. Arita R., Itoh K., Inoue K. Meibography in dry eye disease. Cornea. 2008.
