“ZAMONAVIY RAQAMLI INFRATUZILMALARDA MA’LUMOTLAR XAVFSIZLIGINI TA’MINLASH VA RSA ALGORITMINING AHAMIYATI”

Authors

  • Rizoqulova Marjonabonu Zokirovna Buxoro Davlar Texnika Universitet 2 bosqich talabasi Author

Abstract

Ushbu maqola zamonaviy raqamli infratuzilmalarda axborot xavfsizligini ta'minlashning dolzarb muammolarini va ushbu jarayonda assimetrik kriptografiyaning, xususan, RSA (Rivest-Shamir-Adleman) algoritmining tutgan o‘rnini tadqiq etadi. Maqolada kiberhujumlar sonining ortishi sharoitida ma'lumotlar maxfiyligi, butunligi va foydalanish imkoniyatini ta'minlash (CIA modeli) tahlil qilinadi. Tadqiqot doirasida RSA algoritmining matematik asoslari, uning tub sonlar nazariyasiga tayangan holda kalitlar generatsiyasi hamda shifrlash-deshifrlash mexanizmlari yoritib beriladi. Shuningdek, zamonaviy hisoblash quvvatlari rivojlanishi hamda kvant kompyuterlarining paydo bo‘lishi fonida RSA algoritmining zaifliklari va unga nisbatan tahdidlar tanqidiy baholanadi. Ish yakunida post-kvant kriptografiyasiga o‘tish zarurati va algoritmni xavfsiz joriy etish bo‘yicha amaliy tavsiyalar keltiriladi.

References

1. Rivest, R. L., Shamir, A., & Adleman, L. (1978). A Method for Obtaining Digital Signatures and Public-Key Cryptosystems. Communications of the ACM, 21(2), 120-126. (RSA algoritmining asosiy ilmiy manbasi).

2. Stallings, W. (2020). Cryptography and Network Security: Principles and Practice (8th ed.). Pearson Education. (Kriptografiya asoslari bo‘yicha fundamental darslik).

3. NIST (National Institute of Standards and Technology). (2018). Recommendation for Key Management (SP 800-57 Part 1 Rev 4). U.S. Department of Commerce. (Xavfsizlik standartlari bo‘yicha rasmiy qo‘llanma).

4. Katz, J., & Lindell, Y. (2020). Introduction to Modern Cryptography (3rd ed.). CRC Press. (Zamonaviy kriptografik protokol va modellarni tushunish uchun).

5. Bleichenbacher, D. (1998). Chosen ciphertext attacks against protocols based on the RSA encryption standard PKCS #1. Advances in Cryptology—CRYPTO '98, 1–12. (RSA dagi padding zaifliklari bo‘yicha tadqiqot).

6. Shor, P. W. (1994). Algorithms for quantum computation: discrete logarithms and factoring. Proceedings 35th Annual Symposium on Foundations of Computer Science, 124–134. (RSA ning kvant kompyuterlari oldidagi ojizligi haqidagi asosiy ish).

7. Bernstein, D. J. (2009). Introduction to post-quantum cryptography. In Post-Quantum Cryptography, Springer, Berlin, Heidelberg. (Kelajakdagi kriptografik tendensiyalar uchun).

8. Barker, E., & Roginsky, A. (2016). Transitions: Recommendation for Transitioning the Use of Cryptographic Algorithms and Key Lengths. NIST Special Publication 800-131A.

Downloads

Published

2026-06-22