RAQAMLI GIGIYENA VA KIBERXAVFSIZLIK: ONLAYN FIRIBGARLIK (FISHING, DEEPFAKE) TURLARIDAN SHAXSIY MA’LUMOTLARNI VA MABLAG‘LARNI HIMOYALASH
Abstract
Mazkur maqolada raqamli gigiyena va kiberxavfsizlikning zamonaviy axborot makonidagi ahamiyati yoritiladi. Onlayn firibgarlikning keng tarqalgan turlari, xususan, fishing (phishing) va sun’iy intellekt texnologiyalari yordamida yaratiladigan deepfake kontentlarning xavfi tahlil qilinadi. Shuningdek, shaxsiy ma’lumotlar, bank hisoblari va moliyaviy mablag‘larni kiberjinoyatchilardan himoyalashning samarali usullari ko‘rib chiqiladi. Foydalanuvchilarning raqamli savodxonligini oshirish, shubhali havola va xabarlarni aniqlash, kuchli parollardan foydalanish, ikki bosqichli autentifikatsiyani yoqish hamda deepfake materiallarni aniqlash bo‘yicha amaliy tavsiyalar beriladi. Tadqiqot natijalari raqamli muhitda xavfsiz xulq-atvorni shakllantirish va onlayn firibgarlik qurboniga aylanish xavfini kamaytirishga xizmat qiladi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi. “Kiberxavfsizlik to‘g‘risida”gi Qonun. — O‘RQ-764-son, 15.04.2022.
2. O‘zbekiston Respublikasi qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi — LexUZ. Qonun hujjatlari va normativ-huquqiy hujjatlar elektron bazasi. LexUZ
3. O‘zbekiston Respublikasi Raqamli hukumat markazi. Raqamli texnologiyalar va axborot xavfsizligi bo‘yicha materiallar.
4. O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi. Internetdagi firibgarlik va kiberjinoyatlardan himoyalanish bo‘yicha tavsiyalar.
5. Whitman, M. E., Mattord, H. J. Principles of Information Security. — Cengage Learning, 2021.
6. Mirsky, Y., Lee, W. The Creation and Detection of Deepfakes: A Survey. — ACM Computing Surveys, 2021.
