VOBKENT TUMANI SUGʻORILADIGAN TUPROQLARINING AGROKIMYOVIY HOLATI VA GʻOʻZA HAMDA BOSHOQLI DON EKINLARI UCHUN MINERAL OʻGʻITLAR MEʼYORLARINI ILMIY ASOSLASH
Abstract
Mazkur ilmiy maqolada Buxoro viloyati Vobkent tumanidagi "Shahram Shamshod Amon Zamini" va "Komil Kamol fx" fermer xoʻjaliklari yer maydonlarining agrokimyoviy xususiyatlari, xususan, haydov qatlamidagi harakatchan ozuqa moddalari (nitratli azot — NO₃-N, harakatchan fosfor — P₂O₅, almashinuvchan kaliy — K₂O) hamda gumus miqdori chuqur tahlil qilingan. Tadqiqot natijalariga koʻra, tahlil qilingan tuproqlarda nitratli azot (0,66–1,10 mg/kg) va harakatchan fosfor (8,5–10,5 mg/kg) "juda kam", gumus miqdori (1,01–1,41%) va almashinuvchan kaliy (190–248 mg/kg) esa asosan "oʻrta" taʼminlanganlik guruhiga mansub ekanligi aniqlandi. Olingan tahlil natijalari asosida paxta va gʻalla ekinlaridan 1 sentner hosil yetishtirish uchun zarur boʻlgan mineral oʻgʻitlar miqdori (fizik holda) ilmiy jihatdan hisoblab chiqildi va tabaqalashtirilgan oʻgʻitlash tizimi boʻyicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi.
References
[1] Qoʻziyev R.Q., Abdurahmonov N.Y. Oʻzbekiston tuproqlari unumdorligi va uni oshirish yoʻllari. – Toshkent: Fan, 2018. – 240 b.
[2] Sattorov J.S., Xoliqov B.M. Agrokimyo va tuproq unumdorligini boshqarish. – Toshkent: Oʻqituvchi, 2020. – 312 b.
[3] Namozov X.Q., Rahmatov A. Buxoro vohasi sugʻoriladigan tuproqlarining agrokimyoviy xususiyatlari va ularni yaxshilash choralari // Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligi jurnali. – 2021. – №4. – B. 18-22.
[4] Matchanov M., Tojiyev M. Gʻoʻza va kuzgi bugʻdoyni mineral oʻgʻitlar bilan oziqlantirishning ilmiy asoslari. – Toshkent: Navroʻz, 2019. – 185 b.
[5] Marschner P. Marschner's Mineral Nutrition of Higher Plants. – 3rd ed. – London: Academic Press, 2012. – 672 p.
[6] Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti. Tuproq namunalarini olish va agrokimyoviy tahlil qilish boʻyicha uslubiy qoʻllanma. – Toshkent, 2017. – 68 b.
[7] GOST 28168-89. Pochvy. Otbor prob. – Moskva: Izdatelstvo standartov, 1989. – 12 s.
[8] Тюрин И.В. Органическое вещество почвы и его роль в плодородии. – М.: Наука, 1965. – 320 с.
[9] Аринушкина Е.В. Руководство по химическому анализу почв. – М.: Изд-во МГУ, 1970. – 487 с.
[10] Мачигин Б.П. Методы агрохимических анализов почв и растений Средней Азии. – Ташкент: СоюзНИХИ, 1977. – 225 с.
[11] Протасов П.В. Применение калийных удобрений под хлопчатник в условиях орошения. – Ташкент: Госиздат УзССР, 1963. – 156 с.
[12] OʻzPITI. Gʻoʻza va gʻoʻza majmuidagi ekinlarni parvarishlash boʻyicha tavsiyanoma. – Toshkent, 2022. – 112 b.
[13] Mengel K., Kirkby E.A. Principles of Plant Nutrition. – 5th ed. – Dordrecht: Kluwer Academic Publishers, 2001. – 849 p.
[14] Havlin J.L., Tisdale S.L., Nelson W.L., Beaton J.D. Soil Fertility and Fertilizers: An Introduction to Nutrient Management. – Pearson, 2014. – 528 p.
[15] Jalolov X. Buxoro viloyati tuproqlarining agrokimyoviy xaritalashtirish natijalari va unumdorlik monitoringi // Agrar fanlar axborotnomasi. – 2023. – №2(8). – B. 45-51.
