“YOSHGA DOIR ANOMALIYA KASALLIKLAR: PATOGENEZI, KLINIK XUSUSIYATLARI VA ZAMONAVIY TERAPIYA YONDASHUVLARI”
Abstract
Mazkur maqolada yoshga bogʻliq patologik oʻzgarishlar va ular asosida rivojlanadigan kasalliklarning zamonaviy tizimli tahlili keltirilgan. Aholining global qarishi dunyo miqyosida yurak‑qon tomir, neyrodegenerativ, metabolik va boshqa surunkali kasalliklar yuklamasining keskin oshishiga olib kelmoqda. Maqolada qarish va kasallik oʻrtasidagi murakkab sabab‑natija munosabatlari, hujayra va molekulyar darajadagi asosiy mexanizmlar — hujayra qarishi (senescence), mitoxondrial disfunksiya, genom beqarorligi, epigenetik oʻzgarishlar, oksidlanish stressi va surunkali past darajali yalligʻlanish (inflammaging) kabi jarayonlar yoritilgan. “Qarishning belgilari” (hallmarks of aging) konsepsiyasi asosida yoshga bogʻliq kasalliklarning umumiy patogenetik asoslari tahlil qilinadi. Shuningdek, maqolada ushbu kasalliklarni oldini olish va davolashning zamonaviy strategiyalari — senolitik preparatlar, mitoxondrial modulyatorlar, immunomodulyatsiya, gen terapiyasi va nutritiv gerontologiya yondashuvlari haqida soʻz boradi. Maqola gerontologiya, geriatriya, patologiya va klinik amaliyot sohalarida ilmiy va amaliy faoliyat yurituvchi mutaxassislar uchun moʻljallangan.
References
1. Kopp W. Aging and “Age Related” Diseases – What Is the Relation? Aging and Disease, 2024, 16(3): 1316–1346. DOI: 10.14336/AD.2024.0570
2. Gems D., Carver A., Zhao Y. Aging as a multifactorial disorder with two stages. Aging US, 2025, 17(12). DOI: 10.18632/aging.206339
3. Qoura L.A., et al. The aging interactome: From cellular dysregulation to therapeutic frontiers in age related diseases. Biochimica et Biophysica Acta (BBA) – Molecular Basis of Disease, 2026, 1872(1): 168060
4. Targeting Cellular Senescence: Pathophysiology in Multisystem Age Related Diseases. Biomedicines, 2025, 13(7): 1727
5. Mitochondrial dysfunction in neurodegenerative disorders: mechanisms and therapeutic advances. Molecular Biomedicine, 2026, 7: 78
6. Afraz E.S., Hoseinikhah S.A., Moradikor N. Recent Advances in Aging Related Diseases: Accelerated Aging, Molecular Mechanisms, Interventions, and Therapies. Aging and Disease, 2025, 16(4): 1785–1792
7. Targeting the hallmarks of aging: mechanisms and therapeutic opportunities. Frontiers in Cardiovascular Medicine, 2025, 12: 1631578

