ATROF-MUHITNING PLASTIK BILAN IFLOSLANISHI - GLOBAL EKOLOGIK MUAMMO VA UNI MIKROBIOLOGIK PARCHALASH USULLARI

Authors

  • Abdusayitov Jonibek Sadullayevich Samarqand davlat veterinariya meditsinasi,chorvachilik va biotexnologiyalar universiteti biotexnologiya ta`lim yo‘nalishi 202-guruh talabasi(author) Author
  • Ashurboyev Shoxruxbek Sheraliyevich; Batirova Muxlisa Olimjon qizi Author
  • Burxonova Gulsevar Qaxramonjon qizi; Xudoyorova Shodiyona Bahodir qizi Samarqand davlat veterinariya meditsinasi ,chorvachilik va biotexnologiyalar universiteti,Biotexnologiya ta’limyo’nalishi 202-guruh talabalari Author

Abstract

Plastik chiqindilarining atrof-muhitda toʻplanishi va ekotizimlarga taʼsiri XXI asrning eng dolzarb global ekologik muammolaridan biridir. Sintetik polimerlarning (PET, PE, PP, PS) kimyoviy barqarorligi ularning tabiiy sharoitda parchalanishini yuz yillarga choʻzib yuboradi. Ushbu tadqiqotda plastik chiqindilarini mikrobiologik va fermentativ degradatsiyalash usullari, mikroorganizmlarning (bakteriya va zamburugʻlar) polimerlarni parchalash mexanizmlari hamda ularning samaradorligi tahlil qilingan. Oʻtkazilgan tahlillar va adabiyotlar sharhi shuni koʻrsatdiki, Pseudomonas, Bacillus hamda Ideonella sakaiensis shtammlari va ulardan ajratilgan kutinaza hamda PETaza fermentlari polimer materiallar massasini sezilarli darajada kamaytirish xususiyatiga ega. Mikrobiologik utillash plastik inqiroziga qarshi ekologik xavfsiz, barqaror va istiqbolli yechim hisoblanadi.

References

1.Drowning in Plastics – Marine Litter and Plastic Waste Vital Graphics

https://www.unep.org/resources/report/drowning-plastics-marine-litter-and-plastic-waste-vital-graphics

2. Mohanan, N., Montazer, Z., Sharma, P. K., & Levin, D. B. (2020). Microbial and enzymatic degradation of synthetic plastics. Frontiers in Microbiology, 11, 580729.

3. Yadav, P., Kumar, A., Ram, K., Kumar, A., Gupta, R. K., & Dufossé, L. (2025). Microbial degradation of microplastics: Effectiveness, challenges, and sustainable solutions. Journal of Hazardous Materials Advances, 100412.

4. Danso, D., Schmeisser, C., Chow, J., & Streit, W. R. (2021). Plastic-degrading potential across the global microbiome. mBio, 12(5), e02155-21.

5. Yang, X. G., Wen, P. P., Yang, Y. F., Jia, P. P., Li, W. G., & Pei, D. S. (2023). Plastic biodegradation by in vitro environmental microorganisms and in vivo gut microorganisms of insects. Frontiers in Microbiology, 13, 1083758.

6. Shah, A. A., Hasan, F., Hameed, A., & Ahmed, S. (2008). Biological degradation of plastics: A comprehensive review. Biotechnology Advances, 26(3), 246-265.

7. Geyer, R., Jambeck, J. R., & Law, K. L. (2017). Production, use, and fate of all plastics ever made. Science Advances, 3(7), e1700782.

DOI: https://doi.org/10.1126/sciadv.1700782

8. Yoshida, S., Hiraga, K., Takehana, T., Taniguchi, I., Yamaji, H., Kurokawa, Y., Oda, K., & Koitabashi, W. (2016). A bacterium that degrades and assimilates poly(ethylene terephthalate). Science, 351(6278), 1196–1199.

DOI: https://doi.org/10.1126/science.aad6359

9. Tournier, V., Topham, C. M., Gilles, A., David, B., Folgoas, C., Moya-Leclair, E., Kamionka, E., Desrousseaux, M. L., Texier, H., Gavalda, S., Cotelle, P., Guémard, E., Dalibey, M., Nomme, J., Cioci, G., Barbe, S., Chateau, M., André, I., Duquesne, S., & Marty, A. (2020). An engineered PET depolymerase to break down and recycle plastic bottles. Nature, 580(7802), 216–219.

DOI: https://doi.org/10.1038/s41586-020-2149-4

10. Awasthi, A. K., Shivanna, A. C., Singh, S., Sharma, A., Kumar, M., Raj, S., & Pandey, A. (2023). Microbial consortium for polyethylene degradation: Current progress and future prospects. Environmental Pollution, 321, 121153.

DOI: https://doi.org/10.1016/j.envpol.2023.121153

Downloads

Published

2026-09-09