QON OQIMINING BIOFIZIK XUSUSIYATLARI
Abstract
Ushbu maqola qon oqimining biofizik xususiyatlarini o‘rganishga bag‘ishlangan bo‘lib, unda yurak-qon tomir tizimida kechadigan gemodinamik jarayonlar biofizika nuqtayi nazaridan tahlil qilingan. Qon tirik organizmda asosiy transport vazifasini bajaruvchi murakkab biologik suyuqlik hisoblanadi va uning oqimi fizik qonunlarga bo‘ysunadi. Qon oqimini o‘rganish fiziologiya, biofizika va klinik tibbiyot sohalari uchun muhim ilmiy ahamiyatga ega. Annotatsiyada qonning reologik xususiyatlari, xususan yopishqoqligi va nouton bo‘lmagan suyuqlik sifatidagi xatti-harakati yoritilgan. Qon yopishqoqligining eritrotsitlar miqdori va plazma tarkibiga bog‘liqligi ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Qon oqimining laminar va turbulent rejimlari, ularning paydo bo‘lish shartlari hamda tomir diametri va oqim tezligiga bog‘liqligi ko‘rib chiqilgan. Reynolds soni yordamida oqim turini aniqlash biologik tizimlar misolida tushuntirilgan. Shuningdek, Poazeyl qonuni asosida qon oqimining tomir radiusi, uzunligi va bosim farqi bilan bog‘liqligi tahlil qilingan. Yurak faoliyati, sistola va diastola bosqichlarida yuzaga keladigan bosim o‘zgarishlarining qon aylanishiga ta’siri izohlangan. Qon tomir devorlarining elastikligi va puls to‘lqinlarining tarqalishi biofizik jarayonlar sifatida yoritilgan. Tadqiqot natijalari yurak-qon tomir kasalliklarini tushunish va ularni oldini olishda muhim ahamiyatga ega.
References
1. Hall J.E. Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology. 14-ed. Philadelphia: Elsevier, 2021.
2. Раҳимов Қ.Қ. ва бошқ. Одам физиологияси. Тошкент: Янги аср авлоди, 2019.
3. Berne R.M., Levy M.N., Koeppen B.M., Stanton B.A. Berne & Levy Physiology. 7-ed. Philadelphia: Elsevier, 2018.
4. Ходжаев А.Т. ва бошқ. Нормал физиология. Тошкент: Абу Али ибн Сино номидаги тиббиёт нашриёти, 2018.
5. Barrett K.E., Barman S.M., Brooks H.L., Yuan J.X.-J. Ganong’s Review of Medical Physiology. 26-ed. New York: McGraw-Hill, 2019.
6. Ремизов А.Н. Тиббий ва биологик физика. Тошкент: GEOTAR-Media, 2020.
7. Boron W.F., Boulpaep E.L. Medical Physiology. 3-ed. Philadelphia: Elsevier, 2016.
8. Абдуллаев Н.А. ва бошқ. Биофизика асослари. Тошкент: Университет нашриёти, 2017.
9. Noble D. The Heart: Physiology, from Cell to Circulation. Oxford: Oxford University Press, 2002.
10. Каримов Ш.И. ва бошқ. Қон айланиш физиологияси. Тошкент: ТТА нашриёти, 2016.
