UMUMTA’LIM MAKTABLARIDA KASB TANLASH MADANIYATINI SHAKLLANTIRISH MASALALARI
Keywords:
maktab o‘quvchilari, individual qobiliyatlar,kasb tanlash, mehnat bozori, kasbiy axborot, kasbiy maslahat, karyera rejasi, kasbiy diagnostika, kasbiy tayyorlik,qiziqishlar.Abstract
Maktab o‘quvchilarini kasbga yo‘naltirish ishlari, odatda, maxsus tayyorgarlikka ega bo‘lgan mutaxassislar tomonidan amalga oshiriladi. O‘quvchi-yoshlarning ta’limdagi muvaffaqiyati va kelgusidagi kasbiy rivojlanish yo‘li ko‘p jihatdan aynan maktab davrida kasbga yo‘naltirish jarayonining to‘g‘ri tashkil etilishi hamda karyera rejasining ongli va asosli ravishda shakllantirilishiga bog‘liqdir.
Yevropa davlatlari, AQSh, Kanada, Yaponiya va Rossiya kabi aholi bandligi masalasi samarali yo‘lga qo‘yilgan mamlakatlarda maktab o‘quvchilarini kasbga yo‘naltirish tizimi jamiyatning iqtisodiy, siyosiy va ijtimoiy ehtiyojlarini inobatga olgan holda muntazam ravishda takomillashtirib boriladi. Ushbu jarayonning asosiy maqsadi – o‘quvchi-yoshlarga ongli ravishda kasb tanlash va puxta karyera rejasini shakllantirishda ko‘maklashishdan iborat. Bunda milliy mehnat bozori talablari, hududiy ehtiyojlar hamda o‘quvchilarning individual qobiliyatlari, qiziqishlari va shaxsiy xususiyatlari hisobga olinadi.
References
1. Fitzenberger B, Hillerich-Sigg A. and Sprietsma M. Different counselors, many options: Career guidance and career plans in secondary schools // German Economic Review 21, no. 1 (April 28, 2020): 65–106. http://dx.doi.org/10.1515/ger-2019-0027.
2. Hagans C.L. The relationship of parental subsystem to high school and college students' career self-efficacy // Virtual Press, 1991. http://liblink.bsu.edu/uhtbin/catkey/833008.
3. Kirby C.A. Career and life style aspirations of gifted Canadian secondary school females // Diss., The University of Arizona, 1988. http://hdl.handle.net/10150/184544.
4. Александрова Н.А., Брюхова О.Ю. Профессиональная ориентация в фокусе внимания государства: проблемы, противоречия, пути решения // Исторические, философские, политические и юридические науки, культурология и искусствоведение. Вопросы теории и практики, 2016. – № 9. С. 13-16.
5. Амбарова П.А., Немировский М. В. Новые подходы к профессиональной ориентации в школе в условиях изменяющегося мира профессий // Образование: вызовы нового времени / Известия Уральского федерального университета. Серия 1. Том 26, № 1 (2020) https://journals.urfu.ru/index.php/Izvestia1/issue/view/385. –С. 188-199.
6. Гриншпун С.С. «Академия Х»: подготовка американских школьников к жизни и труду / Педагогика. – 2006. - №4. – С. 103-108
7. Гриншпун С.С. Профессиональная ориентация школьников в США // Педагогика. – 2005. №9. – С. 65-72.
8. Гуртов В. А., Колесников В. Н., Питухина М. А. От традиционной модели профориентации к системе сопровождения и консультирования на протяжении всей жизни: опыт Финляндии [Электронный ресурс] // Непрерывное образование: XXI век. 2019. № 2 (26). URL: https://cyberleninka.ru/article/n/ot-traditsionnoy-modeli-proforientatsii-k-sisteme-soprovozhdeniya-i-konsultirovaniya-na-protyazhenii-vsey-zhizni-opyt-finlyandii
9. Гуткин М.С. Использование Ф-теста для диагностики развития профессионального самосознания школьников // Психология. 1999. № 3. С. 114-121.
10. Дианина Е.В. Российская и зарубежные системы управления профессиональной ориентацией учащейся молодежи: сравнительный анализ // Социодинамика, 2017, №3. –С.10-17.
11. Корсун А.А. К вопросу о профессиональном самоопределении старшеклассников в работах отечественных и зарубежных учёных / А.А. Корсун // Transformation of approaches to education in Russia and CIS states: [колл. моногр.] – Штутгарт: ORT Publishing, 2012. С. 71-81.
12. Крупская Ю.В., Серкова Е.И. Зарубежный и отечественный опыт организации и реализации профессиональной ориентации детей и учащейся молодежи // Думский вестник: Теория и практика дополнительного образования N 1(9)/2017. –С. 25-28.
13. Кузнецов В. Зарубежный опыт организации взаимодействия рынка труда и системы профессионального образования // Народное образование. 2007. №1. С. 194-199.
14. Митюрникова Л.А. Комплексная система профессиональной ориентации молодежи как социальный институт общества: дис. … канд. соц. наук / Л.А. Митюрникова. – М., 2005 – 201 с.
15. Мурашев А. Другая школа. Откуда берутся нормальные люди. М., 2019. 349 с.
16. Романова Е.С. Организация профориентационной работы в школе: методическое пособие / Е.С. Романова. М.: Издательский центр «Академия», 2013. 304 с.