BOLALAR ONKOLOGIK KASALLIKLARINING SHAKLLANISH OMILLARINI AXBOROT KO‘RSATKICHLARI ASOSIDA MODELLASHTIRISH VA TAHLIL QILISH
Keywords:
bolalar onkologiyasi, saraton, axborot modeli, monitoring, xavf omillari, intellektual tahlil, tibbiy axborot tizimi.Abstract
Mazkur maqolada bolalar onkologik kasalliklarining shakllanishiga ta’sir etuvchi genetik, ekologik, infeksion-immunologik, demografik, klinik va diagnostik omillar tizimli tahlil qilindi. Tadqiqot jarayonida ushbu omillar axborot ko‘rsatkichlari sifatida guruhlandi va ularni yagona formal model doirasida ifodalash yondashuvi taklif etildi. Bolalar onkologiyasi bo‘yicha turli manbalardan olinadigan ma’lumotlarni yig‘ish, tizimlashtirish, integratsiyalash va keyingi statistik hamda intellektual tahlil uchun tayyorlashning metodologik ketma-ketligi shakllantirildi. Taklif etilgan yondashuv bolalar onkologik kasalliklarini monitoring qilish, xavf guruhlarini aniqlash va tibbiy qarorlarni axborot bilan qo‘llab-quvvatlash tizimlarini rivojlantirish uchun metodologik asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin.
References
1. Steliarova-Foucher E., Colombet M., Ries L.A.G., et al. International incidence of childhood cancer, 2001–10: a population-based registry study. The Lancet Oncology. 2017;18(6):719–731. DOI: 10.1016/S1470-2045(17)30186-9.
2. Erdmann F., Frederiksen L.E., Bonaventure A., Mader L., Hasle H., Robison L.L., Winther J.F. Childhood cancer: Survival, treatment modalities, late effects and improvements over time. Cancer Epidemiology. 2021;71(Pt B):101733. DOI: 10.1016/j.canep.2020.101733.
3. Nakano Y., Rabinowicz R., Malkin D. Genetic predisposition to cancers in children and adolescents. Current Opinion in Pediatrics. 2023;35(1):55–62. DOI: 10.1097/MOP.0000000000001197.
4. Rykov M.Yu., Manerova O.A. On the issue of introducing an electronic database of children with oncological diseases into specialized medical organizations: results of a medical and social research. South Russian Journal of Cancer. 2021;2(1):57–64. DOI: 10.37748/2686-9039-2021-2-1-7.
5. Malakhova A.A., Mikhailova S.N., Ushakova T.L., Polyakov V.G. Детерминанты несвоевременной диагностики и лечения детей с ретинобластомой. Российский журнал детской гематологии и онкологии. 2021;8(4):20–30. DOI: 10.21682/2311-1267-2021-8-4-20-30.
6. Steliarova-Foucher E., Colombet M., Ries L.A.G., Moreno F., Dolya A., Shin H.Y., Hesseling P., Stiller C.A., eds. International Incidence of Childhood Cancer, Volume III. IARC Scientific Publication No. 170. Lyon: International Agency for Research on Cancer; 2025. 783 p.
7. World Health Organization. Childhood cancer. WHO Fact Sheet. 10 March 2026. Ushbu manbada bolalar saratoni epidemiologiyasi, asosiy turlari, erta tashxis va ma’lumotlar tizimlarining ahamiyati yoritilgan.
8. Steliarova-Foucher E., Colombet M., Ries L.A.G., et al. International incidence of childhood cancer, 2001–10: a population-based registry study. The Lancet Oncology. 2017;18(6):719–731. DOI: 10.1016/S1470-2045(17)30186-9.
9. Erdmann F., Frederiksen L.E., Bonaventure A., Mader L., Hasle H., Robison L.L., Winther J.F. Childhood cancer: Survival, treatment modalities, late effects and improvements over time. Cancer Epidemiology. 2021;71:101733. DOI: 10.1016/j.canep.2020.101733.
10. Persson M.S.M., Yin W., Döring N., Risnes K., Weiderpass E., Steliarova-Foucher E., et al. Gestational age and cancer risk up to young adulthood in Swedish population born 1974 to 2013: A population-based cohort study. International Journal of Cancer. 2022;150(8):1269–1280. DOI: 10.1002/ijc.33886.
11. Рыков М.Ю., Манерова О.А. К вопросу о внедрении электронной базы данных детей с онкологическими заболеваниями в профильные медицинские организации: результаты медико-социального исследования. Южно-Российский онкологический журнал. 2021;2(1):57–64. DOI: 10.37748/2686-9039-2021-2-1-7.
12. Малахова А.А., Михайлова С.Н., Ушакова Т.Л., Поляков В.Г. Детерминанты несвоевременной диагностики и лечения детей с ретинобластомой. Российский журнал детской гематологии и онкологии. 2021;8(4):20–30.
13. Аксель Е.М. Злокачественные новообразования у детей: статистика заболеваемости и смертности детей в России и странах бывшего СССР в 2015 г. Евразийский онкологический журнал. 2017;5(2):349–357.


