KEKSALARDA SARKOPENIYA VA SURUNKALI KASALLIKLAR O‘RTASIDAGI BOG‘LIQLIK: ZAMONAVIY ILMIY QARASHLAR

Authors

  • Narziyeva Nargiza Sharofiddin qizi Qorako‘l Abu Ali ibn Sino nomidagi Jamoat salomatligi texnikumi. Author

Abstract

Aholining qarishi dunyo sog‘liqni saqlash tizimi oldida yangi muammolarni yuzaga chiqarmoqda. Ulardan biri sarkopeniya bo‘lib, u yosh o‘tishi bilan skelet mushaklari massasi, kuchi va funksiyasining bosqichma-bosqich kamayishi bilan tavsiflanadi. Dastlab qarishning tabiiy jarayoni sifatida baholangan ushbu holat bugungi kunda mustaqil klinik sindrom sifatida e’tirof etilib, keksalarda nogironlik, yiqilish, suyak sinishlari, shifoxonaga yotqizilish va o‘lim xavfining oshishi bilan bog‘liqligi isbotlangan. So‘nggi yillarda olib borilgan tadqiqotlar sarkopeniya ko‘pincha qandli diabet, yurak yetishmovchiligi, surunkali buyrak kasalligi, surunkali obstruktiv o‘pka kasalligi, onkologik kasalliklar va semizlik kabi surunkali kasalliklar bilan birga uchrashini ko‘rsatmoqda. Bu esa ularning umumiy patogenetik mexanizmlarga ega ekanligini anglatadi.

Maqolaning maqsadi keksalarda sarkopeniya va surunkali kasalliklar o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni zamonaviy ilmiy ma’lumotlar asosida tahlil qilish, ushbu holatning rivojlanish mexanizmlarini yoritish hamda erta tashxis va profilaktika yo‘nalishlarini baholashdan iborat.

Adabiyotlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, surunkali yallig‘lanish, insulin rezistentligi, gormonal o‘zgarishlar, jismoniy faollikning kamayishi, oqsil tanqisligi va mitoxondrial disfunksiya sarkopeniya rivojlanishining asosiy biologik omillari hisoblanadi. Ushbu omillar bir vaqtning o‘zida ko‘plab surunkali kasalliklarning kechishiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Sarkopeniyani erta aniqlash va kompleks yondashuv asosida davolash keksalarda funksional mustaqillikni saqlash va hayot sifatini yaxshilashda muhim ahamiyatga ega.

References

1. European Working Group on Sarcopenia in Older People (EWGSOP). (2022). EWGSOP2 recommendations for sarcopenia assessment and management.

2. World Health Organization. (2024). World report on healthy ageing. Geneva.

3. Asian Working Group for Sarcopenia. (2023). Asian Working Group for Sarcopenia clinical practice guideline.

4. European Society for Clinical Nutrition and Metabolism. (2024). Clinical nutrition and hydration in geriatrics.

5. American Geriatrics Society. (2023). Guideline for the management of frailty and sarcopenia in older adults.

6. International Osteoporosis Foundation. (2022). Sarcopenia and musculoskeletal health.

7. European Renal Association. (2023). Nutrition and muscle health in chronic kidney disease.

8. American Diabetes Association. (2025). Standards of Care in Diabetes.

9. Cruz-Jentoft, A. J., et al. (2023). Advances in sarcopenia diagnosis and treatment. Journal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle.

10. Landi, F., et al. (2024). Sarcopenia and multimorbidity in older adults. Age and Ageing.

Downloads

Published

2026-06-28