ЎЗБЕКЛАРНИНГ ДАФН ЭТИШ, АЗА ТУТИШ ВА ХОТИРЛАШ МАРОСИМЛАРИ БИЛАН БОҒЛИҚ ТЕРМИНЛАРНИНГ ЭТНОЛИНГВИСТИК ТАҲЛИЛИ (ҚОРАҚАЛПОҒИСТОНДАГИ ЎЗБЕКЛАР МИСОЛИДА)

Authors

  • Якупов Мурат Отешович Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Қорақалпоғистон бўлимининг Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий-тадқиқот институти кичик илмий ходими Author

Keywords:

этнолингвистика, дафн маросими, аза, хотирлаш, термин, қорақалпоғистон ўзбеклари, лексик-семантик таҳлил, урф-одат, диний синкретизм.

Abstract

Мазкур мақолада Қорақалпоғистон Республикаси ҳудудида яшовчи ўзбекларнинг дафн этиш, аза тутиш ва хотирлаш маросимлари билан боғлиқ терминлар тизими этнолингвистик жиҳатдан таҳлил қилинади. Таҳлилда дафн маросимига оид “жаноза”, “қабр”, “мотам”, “садақа”, ғассол, аза жараёнларида “йиғи”, “азадор”, хотирлашда  “ҳафт”, “қирқ”, “юзи”, “йили” каби терминларнинг семантик, функционал ва лингвомаданий хусусиятлари очиб берилади. Муаллиф фикрича, ушбу лексика қадимги туркий ва исломгача бўлган урф-одатларнинг ўзлаштирилган қатламларини акс эттиради, бу эса маҳаллий этник идентиклик ва диний синкретизмнинг кўрсаткичи ҳисобланади. Мақола натижалари этнография, лексикография ва ўзбек тили тарихини ўрганишда амалий аҳамиятга эга.

References

1. Ан-На’йм, арабча-ўзбекча лўғат. Тошкент, 2003.

2. Қарақалпақша-Русша сөзлик. Н.А. Баскаковтың редакторлеўинде. Москва, 1958.

3. Элоктрон ресурс: https://tadj_ru.academic.ru/7516/ғассол

4. Хащаб А. Русско-персидский словарь . Санкт-Петербург: Типо - Литография Н. Евстифеева, 1906.

5. Насыров Д., Доспанов О. Қарақалпақ тилиниң диалектологиялық сөзлиги. Нөкис: «Қарақалпақстан», 1983.

6. Лашкариев А.З. Похоронно-поминальная обрядность бартангцев (конец XIX-XX вв.)/ Автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата исторических наук. Москва, 2007.

7. Элоктрон ресурс: https://tadj_ru.academic.ru/searchall.php?SWord=фидия&from=ru&to=xx&did=tadj_ru&stype=

8. Снесарев Г.П. Реликты домусульманских верований и обрядов у узбеков Хорезма. Москва: «Наука», 1969.

9. Элоктрон ресурс: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0

Downloads

Published

2026-10-01